Әли€ ћолдағұлова
јвтор Administrator   
12.06.2008 г.
Әли€ның балалық шағы. Әли€ Ќұрмұхамбетқызы ћолдағұлова 1925 жылы 15 маусымда јқтөбе облысы Қобда ауданындағы Ѕұлақ ауылында Ќұрмұхамбет —арқұлов пен ћаржан ћолдағұлованың отбасында дүниеге келд≥. 1933 жылы анасы қайтыс болғағаннан кей≥н нағашы ағасы Әбубәк≥р ћолдағұловтың отбасында тәрбиеленд≥.
– ќқу жылдары.1933 жылы Әбубәк≥р отбасымен Әулиеатаға көш≥п барады. —ол жерде Әли€ мен —апура /Әбубәк≥рд≥ң қарындасы/ є11 мектеп ес≥г≥н ашты. 1935 жылы Әбубәк≥рд≥ң ћосквадағы Әскери-“ранспорт јкадеми€сына оқуға түсу≥не байланысты, оның отбасы ћоскваға қоныс аударды. Әли€ ћосквада є 891 мектепт≥ң 4 қласын б≥т≥рд≥. 1938 жылы јкадеми€ны Ћенинградқа көш≥р≥лу≥не орай ћолдағұловтар отбасы осы қалаға көш≥п барды. ќтбасындағы материалдық қиыншылықтарға орай, Әли€ өз кел≥с≥м≥ бойынша Ћенинградтағы є46 мектеп-интернатқа орналастырылды. ћектеп тәрбиеленуш≥лер≥ є 140 мектепте оқыды.
– —оғыс. Ћенинград қоршауы. »нтернат тәрбиенуш≥лер≥ 1941 жылы соғыстың басталғаны туралы хабарды —иверска€ станци€сында демалыс лагер≥нде ест≥д≥. 1941 жылы наурызда є 46 мектеп-интернат тәрбиеленуш≥лер≥ ярославль облысының ¬€тск селосына көш≥р≥лд≥. Әскери ұшқыш болуды армандаған Әли€ ¬€тск≥дег≥ мектепт≥ң 7 класын б≥т≥р≥п, –ыбинск≥дег≥ авиаци€ техникумына оқуға түсед≥.
– ћергендер мектеб≥. ∆елтоқсан 1942 ж.- ш≥лде 1943 ж. - Әли€ ћолдағұлова ћосквадағы ќрталық мерген қыздар да€рлайтын мектепт≥ң курсанткасы.
– ћайдан. Ў≥лде 1943 ж.- қаңтар 1944 ж.- —олтүст≥к-Ѕатыс майданның 54-атқыштар дивизи€сының 4 батальонның мерген≥. 1944 жылы қаңтар айында дивизи€ ѕсков бағытында шешуш≥ шайқасқа шықты. 1944 жылы 14 қаңтарда ѕсков облысының  азачиха деревн€сын жаудан азат ету кез≥нде Әли€ ерл≥кпен қаза тапты. ———– ∆оғарғы —овет≥ ѕрезидиумының ”казымен 1944 жылы 4 маусымда Әли€ ћолдағұловаға  еңес ќдағының Ѕатыры атағы бер≥лд≥.
’алық ес≥нде. Әли€ның өм≥р≥ қысқа да, ерл≥кке толы. ќның бейнес≥ халық ес≥нде мәңг≥ сақталады. Әли€ның ес≥м≥ қаз≥р де б≥зд≥ң арамызда – ескертк≥штер, көше, мектеп, музейлер бар, ақындар жырын арнаса, сазгерлер ән≥н жазды, қыл қалам шеберлер≥ Әли€ бейнес≥н жасады.
Ғалымдар-зерттеуш≥лер: —.—иницкий - "Ѕелые ночи"к≥табының авторы, —.јскаров- "Әли€"документт≥к очеркт≥ң авторы, Ә.Ќұрмаханова - "Ўығыс шынары"повес≥ авторы, ∆.∆ұмақанов - "Әли€".
– Әли€ атында. 1965 жылы Ұлы ∆ең≥ст≥ң қарсаңында ѕсков жер≥ндег≥ ћонаково бауырластар зираты ашылды. Ѕұл жерге  азачихада қаза тапқан 2 мыңнан астам Қызыл Әскер сарбаздары жерленген.
Әли€ның ескертк≥штер≥: 1.Ќовосокольники қаласында -авторы ћ.јйнеков, 2.јқтөбе – Ћ.–апутов, ≈.Ўтамм, 3.јқтөбеде ћемориалды кешен -авторы Ѕ.Әб≥шев, 4.Әл≥пбайсай ауылы–Ѕ.Әб≥шев, 5.ћемориалдық кешен "Әли€-ћәншүк"јлматыда, 6.ћәскеуде ескертк≥ш - Ѕ.Әб≥шев, 7.ћемориалдық музейдег≥ бюст≥- ќ.Ўанов.
Ә.ћолдағұлова атындағы көшелер: јқтөбе, ћәскеу, —анкт-ѕетербург, “араз қалаларында бар.
—уреттер: "Әли€"-—.Әл≥мбетов, ј.јнуфриев-"ћәңг≥л≥кке сапар", "јуыл Ѕұлақ"-ј. орват, "ћерген Әли€ ћолдағұлова"- ј.—апугов, "ћерген Әли€"/күр≥штен жасалған/-‘.“ерещенко, "Әли€"-ќ.Ќұржұмаев, "Ѕұлақтағы Әли€ның үй≥"- Ќ.Өтегенов, "—оңғы көктем"-“.“елеушев, Ә.Өтеген-“ана сүрет сери€лар-"ћайданда", "Әли€-ән", "Әли€-хат", "Әли€ мәңг≥".
√обелендер: "Әли€"-ћ.Ќартов, Ќ.–ахманқұлов, триптих "Әли€"-Ѕ.јтыраубаев.
Әли€ атты музейлер: ќблыстық мемориалдық музей /јқтөбе қаласы/, є891 ћәскеу орта мектеб≥нде, є140 —анкт-ѕетербург орта мектеб≥нде, Әл≥пбайсайдағы патриоттық орталығы.
 аспий жүк таситын теплоход, ≥здест≥ру топ, "Әли€ гүл≥"биш≥лер тобы, ћәскеудег≥ є 891 орта мектеб≥, Ўымкенттег≥ є 29 орта мектеб≥, Ќовосокольники є 72 орта мектеб≥, ќралдағы є 38 орта мектеб≥.
– Әли€-ән: "Әли€-ћәншүк" жинағы, "ѕеснь ѕраматери ’обды"- ј.”тегенов, "√үл-ғұмыр"поэмасы, ән "ќн тоғыз жас"- ≈.јшықбаев,"Қызғалдақ-ғұмыр Әли€" мен "—ағыныш"ән≥- √.јймаханова, "Әли€"ән≥- Ѕ.“әж≥баев пен —.Ѕайтереков, "јру қыз, ержүрек қыз, Әли€ қыз" ән≥-композитор Қ.Қожанбаев, "Әли€"ән≥-Ә.—адуакасова, "Әли€"дерект≥ повес≥-Ә.ќралбай, "Әли€-ћәншүк" поэмасы- “.ћолдағалиев, "Әли€" поэмалары-  .ƒеркаченко, –.“рофимов, балет "Әли€"- ћ.—ағатов, "Әли€" атты документт≥к фильм режиссер-ё.ѕискунов, "ћергендер" атты көркемсүрет- —.јсқаров, "Әли€" спектакл≥-Ә.“арази, "∆арық жұлдыздар" поэмасы-—.∆иенбаев.
– Әли€-ћәншүк – Ўығыс Ўолпаны.
———– ∆оғарғы —овет≥ ѕрезидиумының ”казымен 1944 жылы 1 наурызда ћәншүк ∆иенғалиқызы ћәметоваға  еңес ќдағының Ѕатыры атағы бер≥лд≥.
– јқтөбе батырлары. "≈шк≥м де ұмытылмайды".
—оғыс кез≥нде 100 мыңнан астам ақтөбел≥к-жауынгерлер майданға аттанған. —оғыс кез≥нде 35 жауынгерге  еңес ќдағының атағы бер≥лген, 9 жауынгер ƒаңқ ќрден≥н≥ң толық кавалер≥ болды.
 
« ѕред.   —лед. »

RSS 2

.

ёличка
(2012-03-06 00:15:07)
igor091161
(2012-03-01 20:43:12)
nadinna
(2012-02-17 16:05:42)
“алгат
(2011-11-02 16:25:33)
Aidano4ka
(2011-10-12 07:44:42)
.